توجه : تمامی مطالب این سایت از طریق ربات جمع آوری شده است. در صورت مشاهده مطالب مغایر قوانین جمهوری اسلامی ایران توسط آیدی موجود در بخش تماس با ما، به ما اطلاع داده تا مطلب حذف شود. به امید ظهور مهدی (ع).

واسطه رسیدن انسان از مجهولات به معلومات چیست

واسطه رسیدن انسان از مجهولات به معلومات چیست را از سایت پست روزانه دریافت کنید.

آیا فکر همان ذهن است تفکّر و تعقّل چیست؟

فکر حرکت نفس است از معلومات برای رسیدن به مجهولات.(1) به عبارت دیگر فکر عبارت است از کاربرد عقل در اشیاء برای شناخت آنها و به طور کلی به تمام پدیدارهای حیات عقلانی فکراطلاق می شود. فکر مترادف تفکر و تأمل و در مقابل شهود است.(2)
فخر الدین رازی می گوید: فکر، استعداد انتقال از علوم اولی و بدیهی به علوم نظری همراه با تلاش و کوشش است.(3) یا همان حرکت عقل (نفس) از معلوم به سمت مجهول برای کشف امور مجهول.
اما ذهن، قوه ای از قوای نفس است که اکتساب علوم تصور و تصدیقی را ممکن می سازد اما به طور کلی، مقصود از ذهن مطلقا قوه مدرکه است خواه منظور از آن خود نفس انسانی باشد، خواه یکی از قوای نفس منظور باشد.
در فلسفه نیزذهن به قوه ادراک و تفکر، از آن جهت که در مقابل احساس قرار دارد اطلاق می شود و منظور از آن قوه ای نفسانی است که ادراک اشیاء خارجی را ممکن می سازد.(4)
به این صورت که انسان از طریق نفس خود به اموری آگاه شده و آنها را در می یابد. صوری از محسوسات در ذهن او مجسم می شود به نحوی که پس از غیبت عین اشیاء، صور آنها باقی می ماند و به وسیله ذهن خود، اشیاء را چنان می بیند که به واسطه چشم خود و می شنود
چنانکه به وسیله گوش خود و می بوید چنان که به وسیله بینی خود و می چشد چنان که به وسیله زبان خود و لمس می کند نه به وسیله آلات لمس و از این جهت است که گاه صور مدرکه به واسطه ذهن را با عین امور محسوسه اشتباه می کند چنانکه کسی اشیایی را خواب بیند و در آن حال گمان کند که عین آن اشیاء را دیده است.(5)
صدر المتألهین می فرماید: خدای متعال ارواح انسانی را آفریده است به نحوی که خالی از تحقق اشیاء و از علم بدان ها بوده است.
یعنی نفوس انسانی در بدو خلقت عاری از علم و تحقق اشیایند و لکن آنها را برای معرفت و علم آفریده است.
بالجمله ارواح انسانی در اول خلقت و فطرت خود خالی و عاری می باشند از هر معلومی و متصوری و قوه محض اند لکن از شأن آنها تحصیل معارف و علوم و معقولات است و نفس را تمکن برای تحصیل معارف هست و آن تمکن عبارت از هیأت استعدادی است برای نفس که به موجب آن معارف تحصیل گردد و آن را ذهن نامند.(6)
از این عبارت معلوم می شود اصل ادراک یا قوه ای که ادراک انسان به وسیله آن صورت می گیرد ذهن است که در حقیقت یکی از قوای نفس است ولی فکر استفاده از ادراکاتی است که توسط ذهن صورت گرفته تا از حقیقتی معلوم مجهولی کشف شود.
اما تفکر (چنان که در تعریف گفته شد) گاهی مترادف با فکر است و آن را تعریف کرده اند به تصرف ذهن در معنی اشیاء برای شناخت علل و اسباب و نتایج آنها اما در معنای اصطلاحی تفکر به معنی فکر کردن (یا به کارگیری نیروی فکر است) اگر فکر را به معنای قوه ای از قوای نفسانی بگیریم، تفکر عبارت است از به کار بردن قوه فکر یعنی اندیشه کردن.
تعقّل: در اصل از مادّه عقل به معنای امساک و بازداشتن است.(7)
و به آدمی از آن جهت عاقل اطلاق می شود که انسان با این نیرو هستی و نیستی (در سایه عقل نظری)، خوبی و بدی را (در سایه عقل عملی) تمییز می دهد و انسان را از کارهای بد و زشت و فرورفتن در مهلکه ها باز می دارد.(8)
و تعقّل به معنای عقل و خرد را به کار بستن و از روی خرد به کاری اندیشیدن است.
و در قرآن کریم در زمینه ای استعمال می شود، ادراک و فهم انسان که بعد از اندیشیدن حاصل می شود با عواطف و احساسات انسان آمیخته شود و به دنبال آن انسان وارد مرحله عمل شود.
مثلا اگر در قرآن در بسیاری از بحث های خداشناسی نمونه هایی از نظام شگفت این جهان را بیان می کند و سپس می گوید:
ما این آیات را بیان می کنیم تا شما تعقّل کنید، منظور این نیست، تنها اطلاعاتی از نظام طبیعت را در مغز خود جای دهید، بلکه مراد این است که این ادراک کانون دل و عواطف را تحت تأثیر قرار دهد و در ایجاد آشنایی، محبّت و دوستی با آفریدگار جهان تأثیر گذارد.(9)

پاورقی:

1. سجادی، سید جعفر، فرهنگ معارف اسلامی، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، 1373ش، ج2، ص941.
2. صانعی، منوچهر، فرهنگ فلسفی، انتشارات حکمت، 1366ش، ص500.
3. موسوعه مصطلحات الامام فخر الدین رازی، سمیح دغیم، مکتبه لبنان ناشرون، 2001م، ص541.
4. فرهنگ فلسفی، ص365.
5. فرهنگ معارف اسلامی، ج2، ص892.
6. سجادی، سید جعفر، فرهنگ اصطلاحات فلسفی ملاصدرا، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1379ش، ص242.
7. راغب الاصفهانی، مفردات الفاظ القرآن الکریم، ص578.
8. الفیروزآبادی، محمد بن یعقوب، القاموس المحیط، داراحیاء التراث العربی، چاپ اول، 1417ق، ج2، ص1365. ابن منظور، لسان العرب، ج9، ص326.
9. شریعتمداری، جعفر، شرح و تفسیر لغات قرآن کریم بر اساس تفسیر نمونه، ج3، ص211.
منبع: نرم افزار پاسخ - مرکز مطالعات و پاسخ گویی به شبهات

منبع مطلب : btid.org

مدیر محترم سایت btid.org لطفا اعلامیه بالای سایت را مطالعه کنید.

جواب کاربران در نظرات پایین سایت

مهدی : نمیدونم, کاش دوستان در نظرات جواب رو بفرستن.

نظر خود را بنویسید

آخرین مطالب