معنی شعر راه نیک بختی کتاب فارسی هشتم



معنی شعر راه نیک بختی کتاب فارسی هشتم را از سایت هاب گرام دریافت کنید.

ادبیات پایه هشتم ( درس ششم راه نیک بختی )

این درس نوشته  شاعر معاصر ایرج میرزا است که از نوادگان فتحعلی شاه قاجار بود تحصیلاتش در مدرسه دارلفنون  تبریز صورت گرفت .  ابتدا شاعر درباره  قاجاریه بو اما به زودی از شاعری درباره کناره گرفت. شعر ایرج میرزا ساده و روان و مشتمل بر کلمات و تعبیرات عامیانه است  و مسایل مختلف اجتماعی را با زبانی ساده و شوخی های نیشدار بیان می کند . 

 راه نیک بختی  یک ترکیب وصفی است .( راه ) موصوف / ( نیک بختی ) صفت 

متن درس  : یکی از مهارت های اصلی زبان ...... درک پیام متن .

دانش ادبی و زبانی و معنی کلمات متن : گام ( قدم ) / باز خوانی ( باز  قید تکرار  ) به معنی دوباره خوانی / تلفظ ( خواندن  )/مطابقت (هم خانواده اش تطبیق) در کنار هم قرار دادن و مقایسه کردن /  تلفظ ( نحوه خواندن ) / خوانش ( اسم مشتق ) خوان + -ِش  که ( بخوان ) بن فعل مضارع است /

متن درس : بنابر این  خواندن ...... مخاطب آن ا ندرز است .

دانش ادبی و زبانی و معنی متن : درون مایه ( محتوا ) / ( تناسب ) مناسب و هم خانواده متناسب و مناسب است / پیکارانه ( جنگی ) / ستایش ( حمد کردن ) / نیایش ( رازو نیاز کردن باخدا ) / فروتنی و خاکساری ( مترادف ) یعنی تواضع داشتن / محتوی ( درون مایه ) / می خوانیم ( مضارع اخباری) / به گونه ای ( به شکلی ) مخاطب آن اندرز است ( مورد پذیرش است ) / شنونده حس کند که خودش مخاطب می باشد . 

قالب این شعر مثنوی است و مثنوی شعری است که هر بیت قافیه ای جداگانه ای  دارد .

قافیه در  بیت اول ( جویم وگویم ) و در بیت دوم ( سحرخیز و بپرهیز) و در بیت سوم ( مهربان و جان ) و در بیت چهارم ( پدر و سر) و دربیت پنجم (خرسند و خداوند ) و در بیت ششم ( تمیز و عزیز ) و در بیت هفتم ( استاد و باد )  و در بیت هشتم ( راست و ضررهاست ) و در بیت نهم ( خواب و باب ) و در بیت دهم ( افزود و سود ) و دربیت یازدهم ( کار و شمار ) 

معنی بیت اول : هدف من از گفتن این نصیحت سعادت و خوشبختی توست بنابراین هر چه را می گویم گوش کن و بپذیر.

دانش ادبی :( جویم و  گویم ) قافیه است و جناس ناقص اختلافی است . 

دانش زبانی : ( زین ) مخفف از این /  ( زین گفته ) گروه اسمی ، هسته ( گفته ) وابسته پیشین ( از این ) / (سعادت تو) گروه اسمی ، هسته ( سعادت) و مفعول،  وابسته پسین ( تو ) که مضاف الیه است / مضارع اخباری (جویم ) فعل امر ( یاد بگیر) / گروه اسمی ( هرچه )  که ( هر ) صفت میهم ( چه ) هسته / مضارع اخباری ( گویم ) که می گویم بوده است / بیت سه جمله است 

معنی بیت دوم : در تمام زندگی خود سحرخیز باش و از خواب صبحگاهی دوری کن . 

دانش ادبی : (سحرحیز و بپرهیز) قافیه است . 

دانش زبانی : بیت از دو جمله تشکیل شده است/ ( می باش ) فعل امر / ( سحر خیز) مرکب / ( وز) مخفف  و  از / (سحر گهان ) مشتق به معنی هنگام سحر ، مخفف کلمه سحرگاهان و ( ان ) علامت زمان است و (سحر +گاه )( گاه ) پسوند زمان و مکان است / ( بپرهیز ) فعل امر به معنی دوری کن 

معنی بیت سوم : با مادر خودت مهربان باش و حالت رفتارت مهربانانه باش و از دل و جان خدمت به او باش 

دانش ادبی :  کنایه در مصرع دوم  ( آماده خدمت کسی بودن ) آماده خدمت باتما دل و جان بودن / واج آرایی در حرف (ش)

دانش زبانی :بیت دارای دو جمله است / ( مهربان ) مسند / ( به جان ) متمم قیدی ( چون حرف اضافه ( به ) و متمم ( جان ) هر دو قابل حذف هستند قید می شوند . ) 

معنی بیت چهارم : با پدرت محترمانه رفتار کن و از دستورش سر پیچی نکن ( از پدرت اطاعت کن ) 

دانش ادبی : ( چشم ادب ) تشخیص / ( چشم و سر ) مراعات النظیر/ ( سر مپیچ ) کنایه از نافرمانی /  ( را ) ردیف / ( پدر و سر ) قافیه 

دانش زبانی : ( چشم ادب ) اضافه استعاری / ( را ) حرف اضافه به معنی ( به )  ( به پدر ) که ( پدر ) متمم / (را ) در مصرع دوم نشانه مفعول است / ( نگر ) فعل امر است

معنی بیت پنجم : وقتی که پدر و مادر از تو راضی باشند حداوند هم ازتو راضی وخشنود می شود .

دانش ادبی : ( خرسند و خداوند ) قافیه / ( تو و دو  ) جناس / ( خرسند و خرسند ) تکرار  / مصرع دوم تلمیح دارد به آیه (رضی الله فی رضی الوالدین ) 

دانش زبانی : ( چون ) قید زمان / ( این دو  )  گروه اسمی  (این ) صفت شمارشی ( دو ) هسته 

معنی بیت ششم : اگر مودب و صاحب تشخیص  باشی نزد همه عزیز و دوست داشتنی خواهی بود.

دانش ادبی : باشی  و باشی  ( ردیف ) / تمیز و عزیز  (قافیه ) 

دانش زبانی : ( چون ) به معنی اگر حرف شرط / ( با ادب )  حرف اضافه و متمم  / ( باشی ) مضارع اخباری / ( پیش ) حرف اضافه به معنی ( نزد ) / ( همه کس ) متمم   ( همه ) حرف اضافه و صفت مبهم و وابسته پیشین ( کس ) هسته گروه اسمی  / ( عزیز )  گروه اسمی و چون یک کلمه هست خودش هسته هست و نقش آن مسند  / ( باشی ) فعل ا سنادی / 

معنی بیت هفتم : تلاش کن که هر چه را معلم به تو می گوید و آموزش می دهد همه را با سرعت و زیرکی یاد بگیری 

دانش ادبی : ( استاد و یاد ) قافیه 

دانش زبانی : ( می کوش ) فعل امر به معنی تلاش کن ( بکوش ) / ( گوید ) می گوید و مضارع اخباری است / ( یاد )  در اصل یاد بگیری بوده است و مضارع التزامی  / ( چابکی ) با سرعت 

معنی بیت هشتم : اگر که همیشه حرف راست بگویی و از دروغ دوری کنی حتی اگر گفتن سخنان راست و ضرر تو باشد .

دانش ادبی : مصرع اول تلمیح دارد به حدیث ( قل الحق ان کان مرا ) و ( النجاه فی الصدق )است که ترجمه ی آن ها چنین است ( حق را بگو اگر چه تلخ باشد ) و ( نجات انسان در راستی است ) / و تلمیح به حدیث پیامبر هم دارد که می فرماید ( قولو ا الحق و لو علی انفسکم ) 

دانش زبانی : ( زنهار ) اصوات و به معنی آگاه باش و شبه جمله است / ( مگو ) فعل نهی / ( تو را) برای تو که حرف اضافه و متمم / ( ضررهاست ) ضررها است  و ( است ) به معنای وجود داشتن است و فعل غیر ربطی است  / بیت دارای سه جمله است . 

معنی بیت نهم : هنگامی که هر شب برای خوابیدن به رختخواب می روی در این باره خوب فکر کن .

دانش ادبی : ( جامه خواب ) مجاز از رختخواب / بیت نهم و بیت دهم از نظر معنا کردن بهم ارتباط دارند که به این ارایه  موقوف المعانی می گویند . 

دانش زبانی : ( روی ) می روی مضارع اخباری / جامه ( لباس ) / ( اندر ) در / ( باب )  موضوع و زمینه ( تامل ) اندیشه کردن 

معنی بیت دهم : که امروز چه قدر به علم و دانش تو اضافه شد و از کارهایی که انجام دادی چقدر سود بردی 

دانش ادبی : این بیت با بیت نهم باید معنی کردو موقوف المعانی است 

دانش زبانی : ( کان ) که آن / ( چه ) در مصرع اول ضمیر پرسشی است و درمصرع دوم صفت پرسشی است به معنی چه سود برده ای ؟ 

معنی بیت یازدهم : روزی را که در آن کار مفیدی انجام نداده ای جز روزهای تلف شده بدان و از روزهای عمرت به حساب نیار 

دانش ادبی : ( کار و مشمار ) قافیه است 

دانش زبانی :( ی  )  در روزی  نکره است / ( مشمار ) فعل نهی است  

منبع مطلب : kelas-majazi.blogfa.com

مدیر محترم سایت kelas-majazi.blogfa.com لطفا اعلامیه بالای سایت را مطالعه کنید.

ترنم - معنی درس پنجم فارسی هشتم (راه نیک بختی صفحه 45)

بیت1:از این سخن خوش­بختی تو را می ­خواهم؛ پس هر چه را که می­ گویم، یاد بگیر.

بیت2:در تمام زندگی­ ات سحر خیز باش و از خواب دمِ صبح دوری کن.

(تلمیح به ضرب المثل :: سحر خیز باش تا کامروا شوی).

بیت3:با مادرت همیشه مهربان باش و آماده باش تا از جان و دل به او مهربانی کنی.

بیت4:از روی ادب و فروتنی به پدرت نگاه کن و از سخنان او سرپیچی نکن.

بیت5:اگر این دو(پدر و مادر) از تو راضی و خشنود شوند؛ خداوند نیز از تو راضی می ­شود.

بیت6:اگر مؤدّب و پاکیزه باشی، همگان تو دوست می دارند.

بیت7: تلاش کن تا هر چه را که استادت می ­گوید، همه را به سرعت یاد بگیری.

بیت8:آگاه باش که جز به راستی سخن نگویی؛ گرچه از حرف راست گفتن به تو ضرری برسد.

تلمیح به احادیث زیر که فرموده پیامبر است :

1- قُولُوا الْحَقَّ وَ لَو عَلَی‌ أنْفُسکُمْ :حق را بگویید هر چند به ضررتان باشد

2 : النجات فی الصدق : راه نجات در راستگویی است .

بیت9: هر شب، زمانی که به خواب می­ روی، در این مورد خوب اندیشه کن که ...

بیت10:که در آن روز چه چیزی به علم و آگاهی خود اضافه کردی و از فعّالیّت­های خود چه سودی برده­ ای؟

بیت11:روزی را که در آن کار مفید و مؤثّری انجام نداده­ ای، جز عمر خود به حساب نیاور.

لغات و ترکیبات درس:

سعادت: خوش­بختی/سرپیچیدن: نافرمانی کردن، اطاعت نکردن/خرسند: راضی، خشنود/ به چابکی: به سرعت/زنهار: بدان و آگاه باش/ جامه: لباس/ تأمّل: اندیشه، تفکّر/ باب: مورد/

منبع مطلب : nasser91.mihanblog.com

مدیر محترم سایت nasser91.mihanblog.com لطفا اعلامیه بالای سایت را مطالعه کنید.

شعر راه نیک بختی فارسی هشتم

زین گفته سعادت تو جویم/ پس یاد بگیر هرچه گویم

از این گفته ها فقط سعادت و خوشبختی تو را می خواهم پس هرچه را که می گویم یادبگیر.

می باش به عمر خود سحر خیز / وز خواب سحرگهان بپرهیز

در طول عمر خود همیشه سحر خیز باش و از خواب صبحگاهی بپرهیز.

با مادر خویش مهربان باشد / آماده ی خدمتش به جان باش

با مادر خودت با مهربانی رفتار کن و با جان و دل آماده ی خدمت کردن به او باش

با چشم ادب نگر پدر را / از گفته ی او مپیچ سر را

همیشه با دیده ی ادب و احترام به پدرت نکاه کن و هیچ گاه از حرف هایش سرپیچی نکن.

چون این دو شوند از تو خرسند / خرسند شود از تو خداوند

اگر پدر و مادرت از تو راضی باشند خداوند هم از تو راضی خواهد بود.

چون با ادب و تمیز باشی / پیش همه کس عزیز باشی

اگر با ادب و تمیز باشی همه با احترام و عزت به تو نگاه می کنند.

می کوش که هرچه گوید استاد / گیری همه را به چابکی یاد

تلاش و کوشش کن که هرچه استادت می گوید با سرعت و زرنگی یاد بگیری.

زنهار مگو سخن به جز راست / هرچند تورا در ان ضرر هاست

آگاه باش و هیچ وقت دروغ نگو حتی اگر در راستی برایت ضرر هایی باشد.

هر شب که روی به جامع خواب / کن نیک تامل اندر این باب

هرشب که در رختخواب میروی به کارهایی که کرده ای فکر کن.

کان روز به علم تو چه افزود / وز کرده خود چه بردی ای سود

فکر کن که آن روز چه چیزی بر علمت اضافه شده و از کارهایی که کردی چه سودی برده ای.

روزی که در آن نکرده ای کار / آن روز ز عمر خود مشمار

در آن روز که کار مفیدی انجام نداده ای آن روز را جز روز های عمر خود قرار نده.

ایرج میرزا

منبع مطلب : shal-adabiyat.blogfa.com

مدیر محترم سایت shal-adabiyat.blogfa.com لطفا اعلامیه بالای سایت را مطالعه کنید.

جواب کاربران در نظرات پایین سایت

مهدی : نمیدونم, کاش دوستان در نظرات جواب رو بفرستن.

نظر خود را بنویسید

آخرین مطالب